rss
Thứ sáu, 14/08/2020 | 16:09 GMT+7

Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ

Cập nhật 16:00 ngày 25/06/2020

(Tin tức 360) - Tết Đoan Ngọ hay Tết Diệt Sâu Bọ, tiếng Trung: 端午節 hay tiếng Anh là Dragon Boat Festival có lịch sử tại Việt Nam cách đây khoảng 1200 năm, còn có tên gọi khác là tết diệt Sâu Bọ vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Việt Nam là quốc gia nông nghiệp, đây là khoảng thời gian nóng nhất trong năm, sâu bọ phát triển, các loại cây trái nông nghiệp rất dễ phát sinh bệnh tật. Trên cơ sở truyền thống tư tưởng tín ngưỡng với tự nhiên, con người tìm các giải pháp để diệt trừ sâu bọ, mong muốn được bình yên.

Các hoạt động thường thấy trong ngày là chuẩn bị rượu nếp, hoa quả (mận, vải, đào…tựu chung là hoa quả theo mùa). Gia đình hiện đại mà có văn hóa truyền thống thì chuẩn bị để ăn. Còn các gia đình có truyền thống bền hơn thì sẽ dâng lên ban thờ, thắp hương rồi mới ăn. Ngoài ra, khoảng 20 năm về trước, một số vùng miền làng xã Bắc bộ còn có tục chặt phá cây cỏ dại hoặc cho cháu nhỏ leo lên cây, người đứng dưới cầm dao, gõ sống dao vào gốc cây hỏi: Năm nay có ra hoa kết trái không? Đứa trẻ trên cây đáp: Có, có…! mẹo gõ sống dao vào những gốc cây chột không ra hoa quả, nhằm nhắc nhở doạ nạt “nếu không ra hoa kết trái sẽ chịu chung số phận với cây cỏ dại”. Hoặc đốt ngải treo lên cổng, đốt cây Xương Bồ nhằm mục đích giải trừ sâu bệnh cũng như các loại tà khí có hại cho sức khỏe con người.
 
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 1
Một vài loại hoa quả, rượu nếp thường được dùng trong dịp tết đoan ngọ
 
Vậy, nhân ngày tết Diệt sâu bọ năm 2020, năm ấn tượng của Du Lịch Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung. Nhàn tảng ngắm nàng Vid 19, tôi lướt qua tài liệu tham khảo tiến hành khảo cứu, biên soạn đôi chút về ý nghĩa, nguồn gốc tết Đoan Ngọ (Tết Diệt Sâu Bọ) để phục vụ cho ai đó thân quen, lúc trà đá vỉa hè đọc chơi.
 
 
Khởi nguồn của tết Đoan Ngọ từ các vùng phía nam của Trung Quốc ngày nay. Bắt đầu từ lễ bái các hiện tượng thiên văn, từ hình tượng rồng bay cổ đại dẫn đến các hoạt động tế rồng bay. Nó có liên quan đến thiên tượng Thương Long Thất Tú (chòm sao Thương Long có bảy ngôi) dịch chuyển đến chính Nam. Căn cứ theo đường đi của mặt trăng mặt trời và các vì sao, các khu vực thuộc hoàng đạo và xích đạo chia thành 28 chòm sao, thường gọi là nhị thập bát tú, mỗi phương đông, tây, nam, bắc có 7 ngôi. Ở phía đông là Giác, Khanh, Đê, Phòng, Tâm, Vĩ, Cơ là chòm sao có hình con rồng hoàn chỉnh nên gọi Thương Long Thất Tú. Quá trình vận động, mùa xuân chòm sao này ngóc đầu ở phương đông, mùa hạ bay lên ở phương nam, mùa thu thì hạ ở phương tây, mùa đông quay về nằm thẳng cẳng ở phương bắc. Giữa mùa hè (trọng hạ) chòm sao Thương Long này bay cao ở chính nam, nên trong hào cửu ngũ quẻ Càn nói: “Phi long tại Thiên” chính là nói đến thương long cư ở phương nam, đúng như trong tiên thiên bát quái, quẻ càn đóng ở phương nam cũng là vậy.
 
Ở Trung Quốc, tết Đoan Ngọ còn gọi là tết thuyền rồng, tết Trùng Ngọ, tết Rồng, tết Chính Dương, tết Thiên Trung…qua những cái tên của ngày mùng 5 tháng 5, chúng ta đã hiểu vì sao, tôi lại giải thích về “Thương Long Thất Tú”
 
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 2
Đua thuyền rồng dịp tết Đoan Ngọ tại Trung Quốc
 
 
Ngoài ra, ngày tết Đoan Ngọ 5/5 này còn gắn liền với những truyền thuyết liên quan đến các nhân vật. Tuy nhiên vì là nhân vật của Trung Quốc, nên nó khá xa lạ với người Việt chúng ta. Tôi chỉ tạm liệt kê ra để tham khảo mà thôi:

Kỷ niệm ngày nhà thơ, nhà tư tưởng Khuất Nguyên mất

Ông dâng kế sách “Liên Tề kháng Tần” lên Sở Hoài Vương, bị kẻ gian gièm pha, giới quý tộc trong triều phản đối, vua không nghe theo, Ông hờn ông dỗi không muốn nhìn thấy cảnh nước mất nhà tan, quân Tần độc chiếm thiên hạ mà nhảy xuống sông Mịch La tắm, mát quá không quay lại. Tác phẩm nổi tiếng của ông là Sở Từ, Li Tao, Thiên Vấn, Cửu Ca…chính vì vậy, tết Đoan Ngọ cũng là ngày tết Thơ của Trung Quốc. Người dân nước Sở thương ông, có người đổ rượu Hùng Hoàng xuống cho cá tôm uống say mà không ăn thịt ông, người khác thì mang các loại bánh ném xuống để cá tôm ăn nó mà không ăn thịt ông.

Tết Đoan Ngọ liên quan đến Ngũ Tử Tư

Có truyền thuyết cho rằng, lễ Đoan Ngọ là kỷ niệm ngày ông mất. Có lẽ chẳng liên quan, chỉ là chủ nghĩa anh hùng dân tộc, tấm gương yêu nước mà buộc chéo vào thôi. Tuy nhiên, nhân đây cũng giới thiệu qua về ông.
 
Ngũ Tử Tư tên Viên, người nước Sở. Bố và anh trai bị Sở Vương giết, ông chạy qua nước Ngô, giúp Ngô đánh Sở. Ngày vượt biên bỏ Sở sang Ngô, ông suy nghĩ cả đêm cách trốn khiến cho chỉ trong một đêm, từ một thanh niên trẻ mà tóc ông trở nên bạc trắng. Giúp Ngô Phù Sai đánh Việt, Việt bại. Việt Vương Câu Tiễn dùng khổ nhục kế, dâng hiến Tây Thi lên cho Ngô Phù Sai, gièm pha, nói xấu Ngũ Tử Tư với Phù Sai, Phù Sai ban kiếm giết Tử Tư. Lúc ông chết, ông có nói với hàng xóm rằng: Sau khi ta chết, nhớ móc mắt của ta ra, ta không muốn nhìn thấy cảnh nước Ngô bị nước Việt dày xéo.
 
Tết Đoan Ngọ bắt nguồn từ kỷ niệm hiếu nữ Tào Nga

Cô bé Tào Nga 14 tuổi, sinh sống vào thời Đông Hán (23-220), bố bị rơi xuống sông, cô bé ngày nào cũng bơi thuyền vừa khóc vừa tìm bố. Ngày 5/5 cô bé liền nhảy xuống sông, 5 ngày sau nổi lên thấy thi thể cô bé đang ôm lấy thi thể ông bố. Câu truyện được loan truyền nhằm tuyên giáo tinh thần hiếu tử. Nay, mộ cô bé vẫn còn ở đất Thiệu Hưng tỉnh Triết Giang.
 
Hiện nay, ngày tết Đoan Ngọ vẫn còn được bảo tồn ở các quốc gia ảnh hưởng văn hóa Hán như Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Việt Nam…
 
Tuy nhiên, ở Nhật Bản đã đổi từ ngày 5/5 âm lịch sang ngày 5/5 dương lịch.
 
Các nước Đài Loan, Trung Quốc người dân còn được nghỉ trong ngày tết Đoan Ngọ.
 
Riêng Hàn Quốc, vào năm 2005 trình hồ sơ lên Ủy ban di sản thế giới công nhân ngày Lễ Đoan Ngọ Giang Lăng là ngày lễ văn hóa phi vật thể của Hàn Quốc. Được tin này, con em người Hán nhảy cẫng lên phản đối, dè bỉu, cười chê người Hàn Quốc nhận vơ. Nhưng theo tôi hiểu, người Hàn Quốc yêu cầu công nhận nghi thức lễ tế Giang Lăng Đoan Ngọ chứ không phải là xin công nhận tết Đoan Ngọ là của Hàn Quốc. Chắc nhiều người Trung Quốc, Đài Loan…tay nhanh hơn não, không tra cứu đọc kỹ mà theo hiệu ứng đám đông, bâu vào chửi bởi người Hàn Quốc vô duyên nhận vơ….
 
HÌNH ẢNH ĐÓN TẾT ĐOAN NGỌ TẠI MỘT SỐ QUỐC GIA

Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 3
 
Mâm hoa quả trong một gia đình Việt Nam chuẩn bị cho tết Đoan Ngọ
  
“Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5) còn gọi là Tết diệt sâu bọ, là một ngày lễ truyền thống của các nước Trung Quốc, HongKong, Đài Loan…
 
Về sau thì người dân đã sử dụng lá cây Bạch Đàn để gói lấy gạo, buộc lại bằng chỉ ngũ sắc, nấu chín bánh và đặt lên bàn thờ để tỏ lòng tưởng nhớ Khuất Nguyên. Bánh này được người dân trong vùng gọi là 粽子 (Tống Tử) – hiện nay ở Việt Nam được gọi là Bánh Ú.
 
Nếu bạn có dịp đi tới khu người Hoa tại Chợ Lớn – Quận 5, bạn sẽ thấy các gia đình đều treo một bó lá trước cửa nhà vào ngày mùng 5 tháng 5, đó là lá cây Thuỷ Xương Bồ (菖蒲) và lá Diên Thảo (艾叶). Người Hoa còn tặng bánh cho nhau như một cách để giữ gìn nét đẹp văn hoá truyền thống”
 
(Nguồn FB: Tiffany.tran)
 
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 4

 
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 5
 
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 6
Bánh Bá Trạng (hay bánh Ú) được dùng trong tết Đoan Ngọ
 
SINGAPORE
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 7

Bánh giò singapore
HONGKONG
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 8
 Một gia đình người HongKong chuan bị cho tết Đoan Ngọ
TRUNG QUỐC
 
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 9
Người Trung Quốc gói bánh trưng dịp tết Đoan Ngọ
Hình ảnh: Bật mí những điều ít biết về Tết Đoan Ngọ số 10
Đua thuyền dịp tết Đoan Ngọ tại HongKong - Trung Quốc
 
Đọc tin thể thao mới nhất, tin nhanh thể thao, tin tức thể thao, thể thao 24h cập nhật tại: THETHAOHCM.VN
  • Tin liên quan